اسكندر بيگ تركمان
620
تاريخ عالم آراى عباسى ( فارسى )
دار السلطنهء هرات در حركت آوردند و در حوالى مشهد مقدس نشاط شكار جرگه از خاطر خطير همايون سر برزده چند روز بدان شغل فرح افزا انبساط بخش خاطر همگنان بودند و از آنجا در كمال مسرت و شادكامى بدار السلطنهء هرات رسيدند آن خطهء ارم نمون از يمن مقدم همايون غيرت افزاى سپهر بوقلمون گرديد . عليقلى خان و قرچقاى بيك كه بتاخت جيجكتو رفته بودند آن ولايت را نهب و غارت نموده هر كس از اوزبكيه و اويماق و احشام بمحاربه پيش آمدند مرد ايشان طعمهء شمشير غازيان ظفر شعار و نساء و صبيان بذل اسر گرفتار آمدند و سرها و اخترمها با چندين هزار اسير آورده در دار السلطنهء هرات به نظر اشرف درآوردند و حضرت اعلى چند روز در متنزهات هرات و باغات و بساتين [ 428 ] فرح افزاى آنجا بسير و صحبت مشغولى فرموده از آنجا بييلاقات بادغيس تشريف بردند و قريب دو ماه جهت جمعيت لشكر و سرانجام يراق توپخانه در ييلاقات بسر برده روز بروز عساكر منصوره و امراى عظام از اطراف و جوانب با قشونهاى آراسته باردوى گردون شكوه ملحق ميشدند و ميرزا و شاه خواجه و رفقا نيز باتفاق سلاطين زادهها بموكب همايون پيوسته يراق و اسباب ضرورى بايشان شفقت شد و جهانگير سلطان بلقب ارجمند خانى اختصاص يافته يار محمد ميرزا با تاليقى او معين گشت و احكام مطاعه در باب سلطنت و خانى جهانگير خان و تفويض ولايت بلخ و آن حدود باسم او عز اصدار يافته حكم شد كه يار محمد ميرزا نيز از جانب جهانگير خان يرليغها بسرداران قبايل فرستاده ايشانرا بعنايات خسروانه اميدوار گرداند . بالجمله چون در بادغيس جمعيت لشكر و ازدحام خيول دست بهم داده سيصد عرابه با توپ و زنجير و يراق سرانجام يافت لشكر ظفر قرين آماده كوچ شده طبل رحيل كوفته از بادغيس بجانب ماروچاق كوچ شد و چند روز كنار آب مرغاب معسكر ظفر قرين بود و از آنجا بجانب جيجكتو در حركت آمده امارت توپخانه و سردارى جميع توپچيان و تفنگچيان بقرچقاى بيك تفويص يافته مقرر شد كه فوجى از غلامان خاصه شريفه همراه او بوده در نزول و ارتحال بخدمات توپخانه قيام نمايند و چرخچى گرى اين سپاه رزمخواه بايالت پناه حسينخان شاملو حاكم هرات و ساير امراى خراسان مثل بكتش خان حاكم مرو و محراب خان حاكم خواف و باخرز و اسمعيل خان آلپلو حاكم فراه و نجف - قلى خان شاملو حاكم قاين و غير ذلك تفويض يافته مقرر شد كه امراى چرخچى كه از سوار و پياده و تفنگچى دوازده هزار بودند نيم فرسخ بيشتر از اردوى معلى نزول و ارتحال مينموده باشند و هر روز يكى از امراى چرخچى بنوبه و كشيك قراولى نمايند و بعد از سپاه چرخچى توپچيان و عرابه چيان عرابه را پيش انداخته ما بين هر دو عرابه ده نفر تفنگچى كه مجموع سه هزار تفنگچى بوده باشند در عقب زنجير عرابه پياده ميرفته باشند . قرچقاى بيك مير توپخانه با غلامان تابين خود و ساير تفنگچيان كه مجموع ده هزار نفر بودند از عقب عرابه تيپ بسته بآئين شايسته طى مسافت نمايند و بعضى از امراى قزلباش نيز مثل مهديقلى خان ايشك آقاسى باشى شاملو و غير ذلك بكومك تفنگچى و خدمت توپخانه معين شدند و بعد از توپخانه و تيپ تفنگچى موكب همايون پادشاهى اعلام ظفر و فيروزى افراخته در حركت مىآمدند و امراى عاليشأن مثل اللّه ورديخان و قورچى باشى و عليقلى خان شاملو و ندرخان مهردار و گنجعلى خان حاكم كرمان و امثال ذلك باقورچيان عظام و غلامان خاصه و ملازمان درگاه سپهر احتشام بآئين مقرر در